Zoals je in ons vorige blog Panama City al hebt gelezen zijn we in El Valle de Anton. El Valle de Anton is een Panamees bergdorp in een krater van een niet actieve vulkaan. Het is hier een stuk koeler dan bijvoorbeeld in Panama city en aan de kust. Het is januari en in de middag tikt de temperatuur 25°C aan. Er staat een stevige wind en er vallen regelmatig kleine buitjes. In El Valle de Anton kan je prachtige hikes maken, er zijn diverse watervallen en het is er heel groen.
El Valle de Anton en de gouden kikker.
Die koptekst klinkt als een sprookje maar dat is het helaas niet. El Valle de Anton staat bekend om te golden frog. Helaas is het kikkertje welke alleen in Panama voorkwam, uitgestorven in het wild, al heeft fotograaf Guido Sterkendries nog wat laatst populaties gevonden, gefotografeerd en er een boek over geschreven. Door habitat verlies, een schimmelinfectie en de handel in gifkikkers is het diertje uitgestorven. En waarom heb ik het over de golden frog? Nou deze ochtend gaan we naar El Valle Amphibian Conservation Center om deze gouden rakker eens te bekijken. In een terrarium zitten er 4 te shinen. Er wordt overigens wel druk gefokt met de kikkers. En sorry het is geen briljante foto van mevrouw goudkikker, maar het glas van het terrarium was vochtig.

Er zijn meerdere soorten kikkers te zien in diverse terraria. De entree is 3 usd pp en het is niet groot, maar wel leuk. Bij elk terrarium proberen we de kikkers te vinden, sommige zijn makkelijk te vinden, maar de meeste zitten goed verstopt. In 1 terrarium moeten 16 kleine kikkertjes zitten, nou wij vinden er niet één. De dame die daar werkt helpt ons uit de brand, ze zitten verstopt tussen de bladeren, met een handschoen pakt ze er een paar van het blad en zet ze tegen het raam van het terrarium aan. Ze zijn transparant aan de onderkant en je ziet hun kleine hartjes kloppen. Wat bijzonder om ze zo te zien.

Chorro Las Mozas in El Valle de Anton.
Dat is onze volgende stop. Dit is een stromend riviertje met wat watervallen. Hier betalen we 2 usd pp (niets is gratis in El Valle de Anton). We parkeren de auto en lopen langs het riviertje. Het is een mooie omgeving en op het einde zien we een aantal watervallen samen komen. Tof om te zien. Daarna lopen we over de rotsen en keien weer terug.


Terug bij El Zumbito, genieten we van de zon, een corona en een goed boek.
Dan breekt 9 januari aan. We beginnen de ochtend met een hike.
Cerro Cara Iguana hike in El Valle de Anton.
Eerst rijden we naar het startpunt van cerro cara iguana, wat we uiteraard niet in 1 keer vinden. Het laatste stukje weg zit vol gaten en dan komen we bij een heel steile helling aan met gaten en losse stenen. De hyundai I10 bromt er op los maar haalt de helling niet. Gooijert vindt het toch ook wat te riskant en met een verbrande rubberlucht in onze neus laat Gooijert de auto voorzichtig achteruit zakken. Dan parkeren we in de berm en lopen die steile helling op. Onderweg komen we weer bladmieren tegen alleen deze slepen ook roze bloemetjes mee, wat een feest met die mieren!

Ook vinden we een vleugel van de blue morpho vlinder.

Deze weg is al een pittig klim en uiteindelijk komen we bij het beginpunt van de hike. Je kan bij een splitsing 2 kanten op een makkelijke route (sendero 1 of iets uitdagender (sendero 2).

Wij kiezen voor de laatste. Het is niet zwaar en we hebben prachtig uitzicht.


Als we weer terug lopen naar de splitsing lopen we nog een stukje de makkelijke route, maar die is best saai en uiteindelijk kom je op hetzelfde punt uit, dus verder niet de moeite waard.
Omgeving van El Valle de Anton.
Dan besluiten we een rondje te gaan rijden en te genieten van de omgeving.

Als we terugrijden geeft de navigatie aan dat we dezelfde weg verder kunnen rijden. Uiteindelijk moeten we een onverhard pad op, daar hadden we vanmorgen niet een heel goede ervaring mee, maar dit lijkt allemaal goed te gaan. Onderweg zien we een caracara (roofvogel), een gier en een ijsvogel. Helaas geen teletoeter bij me dus geen foto’s van.

Als we dan uiteindelijk een heel stijl hellinkje op moeten met losse stenen geven we op en rijden terug. Niet te doen zonder achterwielaandrijving of 4 x 4.
Vlinders.
Bij het appartement nemen we even een korte pauze en dan gaan we naar de vlindertuin. Butterfly haven is een kleine vlindertuin met onwijs veel vlinders. Entree is 5 usd, maar voor ons is net een grote groep gearriveerd en we kunnen gewoon doorlopen. De grote groep is allang vertrokken als wij uiteindelijk de vlindertuin verlaten. Leuke onderbreking van de dag.

Waterval.
Bij de bakker halen we nog even wat brood en rond half 4 gaan we naar de watervallen om een dip te nemen. Het water voelt ijskoud als je erin gaat maar daarna wen je snel aan de temperatuur. Dat was even leuk!
Ons avondeten bestaat uit de pasta van gisteren die we zelf hadden gemaakt.
Snotteren in El Valle de Anton.
Gooijert was al een paar dagen verkouden en heeft mij aangestoken. De nacht was heel rumoerig met blaffende honden uit de buurt en ik voel me steeds beroerder.
De volgende ochtend pakken we de rest van onze spullen in, maken nog een goed ontbijt, van lekker brood van de panderia (warme bakker), gebakken chorizo, ei, yoghurt en verse mango. Ik stuur een mail naar de eigenaar van El Zumbito om te zeggen dat we onwijs hebben genoten. Hij wenst ons een heel goede reis verder.
Adios El Valle de Anton.
Het is normaal gesproken 3 uur en 45 minuten rijden naar Santa Fé. Maar we moeten onderweg ook nog tanken en dat betekend 30 minuten omrijden. Toen wij 1 januari uit Nederland vertrokken was de euro 95 maar liefst 2,05 per liter, hier kost een liter 0,841 dollarcent. Die hele tank laten we propvol gooien en we moeten maar liefst 25 usd aftikken, haha. Op een 50 km weg heeft iemand een lekke band en die repareert die band ter plekke, je zet de weg af met een tak die op straat ligt. Alles voor de veiligheid he? Dan rijden we de snelweg weer op, dat is fijn want dat betekend geen verkeersdrempels meer en geen gaten in de weg.
Hier mag je op de snelweg 80 km per uur rijden, en die snelheid wordt redelijk gehanteerd, wat je verder meemaakt op de snelweg is:
- inhalen doe je zowel links als rechts.
- remmen doe je zonder reden, of je gaat ineens een stuk langzamer rijden.
- keren op de snelweg kan hier gewoon, daar zijn serieus keerpunten voor gemaakt.
- fruit verkopen en dus ook kopen op de vluchtstrook.
- je eigen invoeg of uitvoegstrook maken door het gras, kan gewoon, is echt niet gek.
- achteruit rijden op de vluchtstrook als je een afslag hebt gemist.
Onderweg zien we nu ineens wel wat benzinepompen en de prijs varieert van 0,840 tot 0,849 usd per liter. Wat je hier op de 40 en 60 km wegen tegen kan komen en moet ontwijken zijn verkeersdrempels (heel vaak niet te zien), honden, greppels aan de zijkant van de weg en gaten in het wegdek.



Ola Santa Fé
Na 4,5 uur komen we aan in Santa Fé, bij het Rainforest Yasmin hostel. Wat een onwijs toffe plek!


De eigenaar is hartstikke enthousiast en laat ons gelijk een kolibrie nestje zien. Ah dan smelt je toch? Precies daar waar wij de auto hebben geparkeerd.


Ik voel me steeds beroerder dus vandaag doen we niet zoveel, we halen wat boodschappen bij de supermercado, maar bier kunnen we niet kopen. Er is een 1 of andere gedenkdag en alle schappen met alcoholische dranken zijn afgezet met lint. Gelukkig hebben we zelf nog wat biertjes en mijn hoofd staat niet naar bier. Fruit koop je bij een stalletje waar je planten, groenten en fruit kan kopen. De keuze is niet reuze zoals in Anton El Valle. Er zijn sinaasappels, bananen in alle soorten, maten en kleuren en ananas.
Wij worden blij van de informatie die de eigenaar geeft, van waar we 4 verschillende toekans kunnen vinden, waar kikkers zitten, waar we heen moeten voor hikes, watervallen en goede restaurants. Vandaag maar rustig aan dus morgen volgooien met paracetamol en gaan met die banaan.











De brulapen, herten, gordeldier en toekans die er ook moeten zitten zien we niet. Er zijn wel prachtige uitzichten op Panama city vanaf het park. Wat een contrast tussen het groen en de metershoge wolkenkrabbers. Al met al vinden we het helemaal geen slechte score voor een stadspark op de 1e dag. Dus 










De brulapen zijn nog steeds lekker druk en zien we regelmatig. Op de terugweg zien we een neusbeertje, die zich het leplazarus schrikt van mij aangezien ik ineens voor zijn neus staat met een enorme lens, haha.


Teruggekomen willen we eerst wat boodschappen doen in het dorp. Maar we rijden weer verkeerd, haha. Uiteindelijk halen we eieren, brood, worstjes, bier ed bij de supermarkt, fruit halen we op de markt en pinnen lukt uiteindelijk bij de 3e ATM poging. Bij de 1e was het geld op, de 2e bestaat niet meer, de derde zit in een supermarkt en spuugt wel geld uit.


Maar wildlife?? nou behalve die ene kikker en een paar mini vliegensvlugge vogels en vlinders zien we helemaal geen teken van leven, niks noppes nada. Bovenop de berg is een uitzichtpunt maar door de wolken is er nagenoeg geen uitzicht. Een klein stukje proberen we het laatst stukje te lopen, dat is een heel smal pad wat glibberig is.











Deze keer gaan we helemaal naar de top en we hopen een mooie zonsondergang te zien. Het is een steile klim van 4,5 km heen en terug. We lopen 130 meter omhoog vanaf ons appartement en de hond van El Zumbito loopt gezellig de hele route met ons mee.











































Daarna lopen we weer terug naar Windwardside en eten in het dorp bij Bubba.
































Uiteraard wens ik Arie een goedemorgen evenals de zwarte leguanen. Er zit er 1 bij die een megagrote kuif heeft, hoe gaaf is deze baas?
En ook vandaag zijn de bananen nog steeds niet rijp.














































































































































Dat water verkleurd met de lucht mee. Dus als er blauwe lucht te zien is, is de plas ook blauw, zijn er wolken wordt het water melkblauw. We lopen een stukje langs de rand en als we terug komen staat er een man die traditionele oorlogskleding aan heeft. Soms zijn we van die uber toeristen dus ik fotografeer niet alleen hem, maar we gaan ook met hem op de foto.




























Dan hoor ik de gids zeggen: she is moving? Slik, leuk het is dus een dame en ze loopt. Gelukkig loopt het monster niet snel en ik moet toegeven het is best een mooi dier. Dan kruipt misses tarantula veilig in haar holletje in de boom en kan ik met een gerust hart gaan slapen.





















































































































































Ik loop een beetje rond en bij het duikcentrum hoor ik vogels in de struiken. Ik tuur de struiken af en zie iets groens…….het blijkt een prachtige groene duif (zwartnekjufferduif) te zijn. Hij is wat schuw, maar wat is ie moooooooi!















Ons
We rijden wederom lang rijst en groentevelden maar deze zijn niet zo mooi als die in de bergen. De chauffeur stops langs de weg voor traditionele koekjes van mais. Deze koekjes zijn nog het meest te omschrijven als popcorn aan elkaar geplakt met gekaramelliseerde suiker. Erg lekker! Tijdens het middaguur stoppen we voor een lunch, die is wederom super lekker en wederom super goedkoop. We betalen 69.000 rupia wat neerkomt op 4,75 euro. De jasmijn thee is ook overheerlijk.









Voor 9 uur rijden we weg met onze chauffeur en onze gids om het zuiden van Rantepao te bezoeken. Eerst gaan we naar een traditioneel dorp met authentieke huizen. Hier zijn de daken geheel van bamboe gemaakt en begroeit met varens, mossen en andere planten.
De oudste huizen zijn wel 100 jaar oud en worden gemaakt van Jackfruit hout. De kleinere gebouwen met zadeldak zijn schuren om de rijst in op te slaan nadat deze is gedroogd. De rijstschuren staan op ronde palen van palmbomen en de woonhuizen staan op vierkante palen gemaakt van jackfruit hout. Al het houtsnijwerk heeft een betekenis zo staan de hanen voor de tijd en geeft 1 haan de maan en de andere haan de zon aan. De hanen staan voor de tijd omdat ze bij dageraad kraaien.


De nieuwste poppen vertonen enorm veel gelijkenis omdat nu een pop wordt gemaakt vanaf een foto en daardoor veel gedetailleerder is. Wij vinden de oudere poppen eigenlijk mooier en interessanter.




Vrouwen slaan met bamboestokken tegen een houten trog, het drumgeluid is van verre te horen. Er worden varkens cadeau gegeven en overal staan waterbuffels die uiteindelijk geofferd gaan worden. Daarna begint een katholieke ceremonie. Bij de zegening krijg ik de volle laag, haha weer natte kleding, maar niet zo erg hoor.
Wij geven de nabestaanden een slof kreteksigaretten, welke voor respect staat (185000 rupia, ca 10 euro) cadeau. Varkens krijsen en zijn daarna ineens verdacht stil, ik wil niet kijken en weten wat er precies gebeurt, maar ik kan het wel raden.
Het is erg lekker en ook hier worden we op de foto gezet. Er wordt gevraagd of we ook wat palmwijn willen (arak) en vooruit dat slaan we niet af. Het smaakt zuur en licht naar kokos en is niet zo sterk als we ooit in
Ondertussen is de eerste buffel geofferd en de kist is nu naar het zuiden gedraaid. De kist blijft 4 dagen buiten en wordt daarna pas bijgezet in de rotsen. Deze vrouw is high class er worden op dag 3 van de 4 daagse ceremonie maar liefst 30 buffels geofferd. Als we terug lopen zie ik hier en daar bloedplassen van de inmiddels geslachte varkens en ook zien we de geofferde buffel liggen. De dieren hebben een goed leven gehad en het vlees wordt uitgedeeld, dus niets wordt verspilt. Al met al heel bijzonder om dit van dichtbij mee te maken.







Hoe de varkens worden verhandeld hebben we wat meer moeite mee, de biggen worden gekocht en in een rijstzak gestopt.









Menhirs.





Onze gids Sundy staat om half 10 klaar om ons door het gebied van Rammang Rammang te gidsen. Dit gebied staat sinds 2023 op de werelderfgoedlijst van Unesco.






Dan moeten we de glibberige tocht ook weer terug en we lopen tot aan ons verblijf. Daar genieten we van een welverdiend Bintang biertje nadat ik onze schoenen heb schoon gespoeld. In de avond eten we erg lekker bij ons onderkomen en duiken vroeg ons bedje in.





























We zien een karetschildpad, vissen, slakken en zelfs een zeeslang, Ubercool! Het gaat om een ringslangplatstaart. Rare naam voor de meest giftigste zeeslang.

















Links rijden.





























